Een diplomatische editie van Thuys der fortunen ende dat huys der doot

Created on 5 September 2019

Deze diplomatische editie van Thuys der fortunen ende dat huys der doot vormt de opmaat tot een teksteditie:
Dat huys der fortunenDiplomatischPF
De basis is de uitgave van Jan van Doesborch, Antwerpen 1518. (NK 1050;  USTC 437024) De tekst is waar nodig aangevuld met passages uit de uitgave van Willem Vorsterman, Antwerpen, 1522 (NK 3222; USTC 437206). In de voetnoten staan de belangrijkste varianten uit de druk van Vorsterman. De uitgave van  Jan Berntsz, Utrecht 1531 (NK 1051; USTC 421042) volgt de uitgave van Vorsterman trouw. De verantwoordelijkheid voor de varianten ligt in de drukkerij van Jan Berntsz. De varianten gaan niet op een oudere uitgave terug. Het overgeleverde exemplaar is in tegenstelling tot de exemplaren van de uitgaven van Van Doesborch en Vorsterman compleet en het is dus gebruikt om de editie te completeren. Voor het eerste gedeelte van de tekst – het lotboek – heb ik ook gebruik gemaakt van de uitgave van W.L. Braekman in Jaarboek De Fonteine Jaargang 1980-1981, (XXXI) (Tweede reeks: nr. 23), Deel I, p. 5-37.

De keuze voor de basistekst is lastig geweest. Het enig overgeleverde exemplaar van de oudste uitgave is incompleet en redelijk corrupt. De reden dat ik toch voor de druk van 1518 kies, is allereerst omdat het de oudst overgeleverde is. Bovendien is de uitgave van 1522 ook verre van foutloos en heeft de uitgave van Van Doesborch ten opzichte van Vorsterman ook veel betere lezingen. Daarnaast lijkt de uitgave van Vorsterman te zijn aangevuld met een verhandeling over de hemel ‘Vanden hemelen‘, terwijl de verhandeling over de ‘drie delen der lucht’ veel uitgebreider is dan in de uitgave van Jan van Doesborch. Samen met de tekst over de ‘tien oudtheden des menschen’, waarvan niet helemaal duidelijk is of die ook al in de uitgave van Van Doesborch aanwezig was, vormen deze onderdelen de appendix bij deze diplomatische editie.

Gezien de aard van de verschillen neem ik aan dat er een oudere uitgave van de tekst heeft bestaan, waarvan beide uitgaves – die ondanks dat heel dicht verbonden zij –  gebruik van hebben gemaakt. Ook valt niet uit te sluiten dat het overgeleverde exemplaar van de uitgave van Van Doesborch niet representatief is voor de hele oplage. Er zijn vast nog onvolkomenheden te ontdekken. Opmerkingen, verbeteringen worden dan ook op prijs gesteld. Mocht je mee willen werken aan de teksteditie dan zou dat welkom zijn: janvandoesborch@xs4all.nl  

Piet Franssen

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

No comments yet